Wanneer is een energielabel verplicht?

Op welke momenten moet je een geldig energielabel hebben?

Je hebt een geldig energielabel nodig als de woning van eigenaar of gebruiker wisselt. Dat is bij de overdracht bij de notaris, op de ingangsdatum van een huurcontract en bij de oplevering van nieuwbouw. Zo staat het in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). RVO zet de momenten op een rij (stand 21 september 2026).

De eigenaar zorgt voor het label. Koop je nieuwbouw van een ontwikkelaar of bouwbedrijf, dan moet de verkoper je bij de oplevering een geldig label geven. Laat je zelf bouwen, op eigen grond en in eigen opdracht, dan ben je als eigenaar zelf verantwoordelijk. De aannemer kan het label wel voor je regelen (Bbl, artikel 6.27).

Voor een recreatiewoning gelden dezelfde regels als voor een gewone woning. Ook een verkoop binnen de familie telt als verkoop. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleert met gegevens van het Kadaster of er bij een overdracht een geldig label was.

Het label hoeft niet nieuw te zijn. Een label blijft 10 jaar geldig, gerekend vanaf de dag van de opname. Zolang het geldig is, is het genoeg, ook als je de woning intussen hebt verbeterd. Alleen na een ingrijpende renovatie moet er sinds 29 mei 2026 een nieuw label komen (zie hieronder).

Wil je dat een verbetering wel meetelt, dan laat je een nieuw label registreren. Daar is niet altijd een nieuwe opname voor nodig. Stel dat je iets één op één hebt vervangen, zoals enkel glas door HR++-glas of een oude cv-ketel door een hr-ketel. Dan kan het volgens RVO soms zonder opname.

Volgens Volkshuisvesting Nederland kan dat op afstand, tot twee jaar na de opname en met dezelfde einddatum. Of dat bij jouw woning kan, beoordeelt de adviseur die het label maakte. Anders komt er opnieuw een adviseur langs.

Wat is er sinds 29 mei 2026 bijgekomen?

Sinds 29 mei 2026 geldt de labelplicht op drie extra momenten. Het gaat om verlenging of vernieuwing van een huurcontract, een ingrijpende renovatie en verkoop of verhuur van een monument. RVO noemt ze uitdrukkelijk als aanvulling op de bestaande plicht (stand 21 september 2026).

De aanleiding is de herziene Europese richtlijn voor de energieprestatie van gebouwen (EPBD). Uit diezelfde richtlijn komt ook het vernieuwde label van 29 mei 2026.

Voor verhuurders is de verlenging het belangrijkste nieuwe moment. Stel, een tijdelijk contract loopt af en je sluit met dezelfde huurder een nieuw of verlengd contract. Dan moet er op de ingangsdatum een geldig label zijn, en de huurder krijgt een afschrift.

Datzelfde label bepaalt de energiepunten in het puntenstelsel voor de huurprijs (WWS). Zonder geldig label rekent de Huurcommissie met een tabel op bouwjaar. Voor oudere woningen pakt die ongunstig uit (beleidsboek zelfstandige woonruimte, peil 1 januari 2026).

Een ingrijpende renovatie is een verbouwing waarbij meer dan een kwart van de buitenschil helemaal wordt vernieuwd, van binnen tot buiten. De buitenschil bestaat uit de gevels, het dak, de vloer en de ramen samen. Zo staat het in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Alleen de spouwmuur na-isoleren of isolatie onder de dakpannen aanbrengen telt niet als ingrijpende renovatie (Volkshuisvesting Nederland, gewijzigd 29 juni 2026).

Op de eigen pagina vat RVO de regel korter samen, als 25% of meer van de woninginhoud. De wet meet de buitenschil, en die maatstaf geldt voor woningen en andere gebouwen op dezelfde manier. Deze plicht staat los van verkoop of verhuur. Na zo'n renovatie laat je een nieuw label registreren, ook als er niemand verhuist.

Voor monumenten is de oude uitzondering vervallen. Verkoop of verhuur je een rijks-, provinciaal of gemeentelijk monument, dan hoort daar sinds 29 mei 2026 een label bij. De energie-eisen zelf blijven voor monumenten wel uitgezonderd. Denk aan de C-plicht voor kantoren of een toekomstige minimumeis voor huurwoningen (RVO en Volkshuisvesting Nederland, 2 april 2026).

Moet het label ook in de advertentie staan?

Ja. Bied je de woning te koop of te huur aan, dan moeten de labelklasse en de energieprestatie-indicator in de advertentie staan. De labelklasse is de letter. De indicator is het primair fossiel energiegebruik in kWh per m² gebruiksoppervlak per jaar.

Dat getal staat op het label en in EP-Online, het landelijke register van RVO. De plicht geldt voor Funda, een brochure en je eigen website (RVO, stand 21 september 2026).

De ILT kijkt ook naar de advertentie. De inspectie controleert of het label in advertenties voor verkoop of verhuur staat. Daarnaast kijkt ze of er een geldig label was bij de overdracht en bij het begin van de huur.

Regel het label dus voordat je de woning te koop of te huur zet. Zonder label is de advertentie niet compleet.

Welke woningen en gebouwen zijn uitgezonderd?

Uitgezonderd zijn vooral gebouwen die geen gewone woning zijn, en de lijst is kort. Voor deze gebouwen is geen label nodig (Rijksoverheid en Bbl, artikel 6.28, stand 11 oktober 2026):

• Vrijstaande gebouwen met een gebruiksoppervlak kleiner dan 50 m², zoals een tiny house, een kleine woonboot of een woonwagen.
• Woningen die minder dan vier maanden per jaar in gebruik zijn (seizoenswoningen). Het verwachte energiegebruik is dan minder dan 25% van het gebruik bij bewoning het hele jaar.
• Gebouwen die hoogstens twee jaar in gebruik zijn (tijdelijke bouw).
• Gebouwen die geen energie gebruiken om het binnenklimaat te regelen, zoals een onverwarmde schuur of losse garage.
• Gebouwen voor religieuze activiteiten, zoals kerken en moskeeën.
• Bedrijfspanden voor opslag of bewerking, ook in de landbouw.
• Een gebouw dat een overheid in onderling overleg koopt om onteigening te voorkomen. De overheid sloopt het daarna voor het werk waarvoor het nodig was. Meestal gaat het om een gemeente, provincie, waterschap of het Rijk.

Let op bij deze situaties

Een recreatiewoning is niet uitgezonderd. Verkoop of verhuur je een chalet of vakantiewoning, dan gelden dezelfde regels als bij een gewone woning. Ook dan moet het label in de advertentie staan (RVO).

Een woning boven een winkel of bedrijfsruimte heeft twee labels nodig. Er komt een label voor het woondeel en een label voor het winkel- of bedrijfsdeel (RVO).

Verkoop je een woning die daarna gesloopt wordt, dan vraagt de ILT in de praktijk geen label. Je moet de sloop dan wel kunnen aantonen. Dat kan met de sloopmelding of een sloopvergunning, een onbewoonbaarverklaring van de gemeente of een leveringsakte waarin de sloop staat. Leg die stukken klaar voordat je bij de notaris tekent (ILT, geraadpleegd 11 oktober 2026).

Voor een kamer die geen zelfstandige woning is, is volgens de ILT geen label nodig. Denk aan een studentenkamer of een kamer in je eigen huis. Verhuur je een hele woning onder voor langer dan vier maanden, dan is een label wel nodig.

Twijfel je, bel dan de Helpdesk Energielabel van RVO op 0800 0808. Die is bereikbaar van maandag tot en met vrijdag, van 8.30 tot 17.00 uur (RVO, stand 21 september 2026).

Wat gebeurt er als het label ontbreekt?

Verkoop je zonder geldig label, dan kan de ILT een boete opleggen. Voor een particulier is dat € 550 per woning. Dat is het bedrag van de eerste geldboetecategorie per 1 januari 2026 (Staatscourant 2025-39854). Voor een bedrijf of andere rechtspersoon rekent de ILT het dubbele, € 1.100.

De inspectie controleert met gegevens van het Kadaster of er bij een overdracht een geldig label in het register stond. Is de woning verkocht en overgedragen, dan valt er niets meer te herstellen. Volgens de ILT kun je dan geen label meer laten registreren.

Bij verhuur zonder label legt de ILT geen boete op. De inspectie stuurt eerst een waarschuwing, en je krijgt vier weken om alsnog een label te laten registreren. Daarna volgt een voornemen, met opnieuw vier weken.

Pas dan komt er een last onder dwangsom, met zes weken de tijd. Bezwaar maken kan binnen zes weken na de datum van de brief. Hoe de boete en de dwangsom precies werken, lees je in het artikel over de boete voor een ontbrekend energielabel.

Is je label nog geldig?

Of je label nog geldig is, zie je aan de datum 'geldig tot' op het label. Een energielabel is 10 jaar geldig, gerekend vanaf de dag van de opname. Een label dat in 2016 is opgenomen, verloopt dus in 2026, en een label uit 2017 in 2027.

Kijk naar die datum voordat je de woning te koop of te huur zet. De ILT controleert ook of het label niet ouder is dan 10 jaar.

Opzoeken kan gratis en zonder inlog op ep-online.nl, op postcode en huisnummer. Als eigenaar of huurder kun je het afschrift ook downloaden via MijnOverheid, onder 'Wonen'. Onze label-check kijkt in hetzelfde register en laat meteen de vervaldatum zien.

Labels van vóór 29 mei 2026 blijven geldig tot hun vervaldatum. Het vernieuwde label met iconen en QR-code geldt alleen voor registraties vanaf die datum. Een ouder label hoef je dus niet te laten vervangen (Volkshuisvesting Nederland, 2 april 2026).

Is er geen geldig label, kijk dan op de pagina over het energielabel voor je woning. Daar lees je hoe de opname werkt en wat het kost.